สวัสดี ท่านผู้ทำบัญชีทุกท่าน ดังที่สัญญาไว้ในฉบับที่แล้ว ก่อนกล่าวถึงเนื้อหา ขอเริ่มด้วยวันสำคัญที่เป็นเกร็ดประจำจดหมายข่าว
ซึ่งฉบับนี้ขอนำเสนอข้อมูลของวันสิ้นปี ซึ่งตามวันที่ในปฏิทินสุริยคติสากลแบบเกรกอเรียน คือวันที่ 31 ธันวาคม ซึ่งแต่ละประเทศที่ตั้งอยู่บนผล ส้มเขียวหวานและมีเส้นแบ่งเวลาทั้งรุ้ง (ตะแคง) แวง (ตั้ง) จะผ่านปีใหม่ตามลำดับก่อนหลังที่โลกหมุนวนรอบพระอาทิตย์ และประเทศต่าง ๆ ฉลอง สิ้นปีด้วยอาการต่าง ๆ กัน ประเทศที่เน้นเสรีนิยมอาจแลกจุมพิตกันบนจตุรัสริมถนน บางประเทศอาจดำเนินการตามความเชื่อ เช่น ไปลั่นระฆังที่วัด ชาวไทยมีประเพณีที่นิยมกันมาหลายปีโดยไปสวดมนต์ข้ามคืน ไทยเปลี่ยนวันสิ้นปีเป็น 31 ธันวาคม ในปี 2483 ทำให้ปีดังกล่าวมี 10 เดือน ในปี 2549 ไทยเคยผ่านสิ้นปีด้วยความเศร้ากับขบวนการก่อการร้ายวางระเบิดในกรุงเทพฯ สำหรับปี 2552 เกิดปรากฏการณ์ พระจันทร์สีน้ำเงิน หมายถึง พระจันทร์เต็มดวงครั้งที่สองในรอบ 1 เดือน อย่างไรก็ดี วันสิ้นปี ชาวบัญชีถึงจะทำงานหนักแต่ส่วนใหญ่ยังเบิกบานเพราะโบนัสมาเติมเต็ม ชีวิตและบรรเทาภาระค่าใช้จ่าย จดหมายข่าวหวังว่าท่านจะประสบความสุขเช่นกัน
ในวงวิชาชีพ ท่านผู้ทำบัญชีได้รับทราบว่ามาตรฐานการบัญชี เรื่องที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ รายได้ ผลประโยชน์ของพนักงาน และการบัญชี
และการรายงานโครงการผลประโยชน์เมื่อออกจากงาน มาตรฐานการรายงานทางการเงิน เรื่องการจ่ายโดยใช้หุ้นเป็นเกณฑ์ และการรวมธุรกิจ รวมถึง การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับที่ 15 เรื่อง สัญญาก่อสร้างอสังหาริมทรัพย์ ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2553 ให้กิจการที่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะถือปฏิบัติกับงบการเงินในรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2554 เป็นต้นไป ท่านที่ยังสับสน กับประเด็นสำคัญของมาตรฐานการบัญชีบางฉบับ เช่น ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ผลประโยชน์ของพนักงาน และรายได้ สามารถทบทวนเนื้อความสำคัญ ในจดหมายข่าวฉบับก่อนนี้ ในกรณีกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ สภาวิชาชีพบัญชีฯ อยู่ระหว่างดำเนินการจัดทำมาตรฐานการรายงานทางการเงิน สำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ จึงออกประกาศฉบับที่ 62/2553 บรรเทาภาระการเปลี่ยนแปลงระบบงานและต้นทุนการจัดทำบัญชีโดยให้ กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะจัดทำบัญชีตามมาตรฐานการบัญชีที่ถือปฏิบัติในปี 2553 ไปจนกว่ามาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการ ที่ไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะประกาศในราชกิจจานุเบกษา (แอบได้ยินเสียงถอนหายใจดังยังกับพายุไต้ฝุ่นทีเดียว)
จดหมายข่าวเห็นว่า ฉบับนี้เป็นโอกาสดีที่จะกล่าวถึง มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 1 (ปรับปรุง 2552) เรื่องการนำเสนองบการเงิน ซึ่งเป็นฉบับที่สำคัญยิ่ง เพราะกิจการต้องทำงบการเงินตามหลักการของมาตรฐานการบัญชีฉบับนี้ จดหมายข่าวขอสรุปประเด็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญของมาตรฐานการบัญชีฉบับนี้ไว้ดังนี้
1) มาตรฐานการบัญชีฉบับนี้เปลี่ยนแปลงข้อกำหนดองค์ประกอบของงบการเงินที่สมบูรณ์พร้อมทั้งเปลี่ยนแปลงชื่องบการเงิน ดังนี้
- งบแสดงฐานะการเงิน (ชื่อเดิมงบดุล ชื่ออังกฤษเปลี่ยนจาก Balance Sheet เป็น Statement of Financial Position)
- งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ (ชื่อต่างประเทศ Statement of Comprehensive Income)
- งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ
- งบกระแสเงินสด (เปลี่ยนชื่อภาษาอังกฤษจาก Cash Flow Statement เป็น Statement of Cash Flow)
- หมายเหตุประกอบงบการเงิน และข้อกำหนดใหม่คือ
- งบแสดงฐานะการเงิน ณ วันต้นงวดของงวดที่นำมาเปรียบเทียบแรกสุด ซึ่งต้องจัดทำกรณีที่บริษัทมีรายการอย่างหนึ่งต่อไปนี้คือ
การเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชี การแก้ไขข้อผิดพลาด หรือการจัดประเภทบัญชีใหม่ รอบระยะเวลาบัญชีใดที่ชีวิตเปลี่ยนแปลง
กิจการย่อมต้องนำเสนองบการเงินด้วยความโปร่งใสเช่นกัน
2) งบแสดงฐานะการเงินตามมาตรฐานการบัญชีมีตัวอย่างการนำเสนอเป็น 2 ลักษณะ คือ สภาพคล่องมากไปน้อยอย่างที่พี่น้องชาวไทย เคยชินกัน (เริ่มด้วยเงินสดจนจบด้วยสินทรัพย์อื่น)
หรือสภาพคล่องน้อยไปมาก (ที่ดินอาคารอุปกรณ์ จนจบด้วยเงินสด) ท่านสามารถเลือกรูปแบบที่เหมาะสมและทำให้สะท้อนฐานะการเงินได้อย่างถูกต้อง ทั้งนี้ให้พิจารณาตามข้อกำหนดรูปแบบย่องบการเงินของกรมพัฒนาธุรกิจที่จะมีการชี้แจงต่อไป
3) งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จมีแนวทางการจัดทำได้ 2 ลักษณะ คือ
- การทำงบกำไรขาดทุน (รายได้ถึงกำไรสุทธิ โดยมาตรฐานการบัญชีฉบับอื่นจะเรียกส่วนนี้ว่ากำไรหรือขาดทุน) แยกกับงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จ (กำไรสุทธิและรายการกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น)
- การทำงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จงบเดียว (รายได้ ค่าใช้จ่าย กำไรสุทธิ และรายการกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น รวมอยู่ในงบเดียวกันงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จเป็นงบที่ใช้รับรู้ผลการดำเนินงานที่ไม่ได้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงจากเจ้าของ โดยรายการกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น ที่ประเทศไทยจะมีโอกาสได้พบคือ
- ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์ ใช้ในกรณีที่ดิน อาคารและอุปกรณ์และสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่วัดมูลค่าด้วยวิธีราคาที่ตีใหม่เดบิต สินทรัพย์ เครดิต ส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์
- กำไรขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงจากหลักทรัพย์เผื่อขาย ใช้กับหลักทรัพย์เผื่อขายที่มูลค่ายุติธรรมสิ้นงวดเปลี่ยนแปลงจากต้นงวด
- ผลสะสมการแปลงงบการเงินที่เป็นเงินตราต่างประเทศ เกิดขึ้นกรณีบริษัทใหญ่จัดทำงบการเงินรวมโดยรวมบริษัทย่อยในต่างประเทศมาโดยงบการเงินของบริษัทย่อยในส่วนของงบแสดงฐานะการเงินใช้อัตราปิด งบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จใช้อัตรา ณ วันที่เกิดรายการหรืออัตราถัวเฉลี่ย ทำให้เกิดผลต่างขึ้นและรับรู้ไว้เป็นกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น
- กำไรขาดทุนจากการป้องกันความเสี่ยงกระแสเงินสด หากกิจการซื้อเครื่องมือทางการเงินไว้ป้องกันความเสี่ยงของรายการที่ป้องกันความเสี่ยงจากความผันผวนของกระแสเงินสดที่จะเกิดในอนาคตโดยจัดทำเอกสารป้องกันความเสี่ยงและการวัดประสิทธิผลการป้องกันความเสี่ยงเป็นไป ตามเกณฑ์ 80 - 125% ให้นำผลกำไรขาดทุนจากเครื่องมือป้องกันความเสี่ยงเก็บไว้เป็นผลกำไรขาดทุนจากการป้องกันความเสี่ยงกระแสเงินสดและนำไปรับรู้ในกำไรหรือขาดทุนในรอบระยะเวลาบัญชีที่กำไรขาดทุนที่เกิดจากรายการ
ป้องกันความเสี่ยงนั้นรับรู้ในกำไรหรือขาดทุน
- กำไรขาดทุนจากการประมาณการตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัยที่รับรู้เป็นกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นเมื่อประมาณการมูลค่าปัจจุบันของภาระผูกพันผลประโยชน์และสินทรัพย์ของ
โครงการแตกต่างจากรายการจริงหรือข้อสมมติที่ใช้ประมาณมูลค่าภาระผูกพันผลประโยชน์เปลี่ยนแปลงไปหรือผลตอบแทนที่เกิดจริงต่างกับผลตอบแทนของสินทรัพย์ของโครงการ
ที่ใช้บันทึกบัญชีและกิจการเลือกรับรู้กำไรขาดทุนจากการประมาณการตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัยด้วยวิธีนี้
รายการกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นนี้ ส่วนใหญ่ไม่รับรู้กลับเข้ากำไรขาดทุน (เป็นพวกชอบโลกร้อน ไม่ recycle recycle ตามศัพท์มาตรฐานการบัญชี คือ การนำกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นรับรู้เป็นกำไรหรือขาดทุน) จนกว่าจะยกเลิกหรือตัดรายการบัญชีที่เกี่ยวข้องไป ดังนั้น แม้จะมีข้อดีที่จะไม่ไปรบกวนกำไรสะสม แต่ข้อเสียที่สำคัญคือ ถ้าเป็นกำไรในกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น ไม่สามารถนำไปจ่ายเงินปันผลได้
4) ประเด็นสำคัญที่จดหมายข่าวฯ ประสงค์จะชี้แจงให้ท่านทราบคือ ในงวดปี 2554 นี้ แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงมาตรฐานการบัญชีมากมาย แต่สภาวิชาชีพบัญชีกำหนดแนวปฏิบัติในช่วงเปลี่ยนแปลงว่า บริษัทเลือกนำเสนองบแสดงฐานะการเงินเพียงงวดปัจจุบันกับงวดก่อนที่นำมาเปรียบเทียบ โดยไม่ทำงบแสดงฐานะการเงิน ณ วันต้นงวดของงวดที่นำมาเปรียบเทียบได้หากไม่สามารถปรับตัวเลข
ให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีฉบับใหม่ แต่ในทางปฏิบัติแล้ว กิจการที่นำเสนองบกระแสเงินสดไม่อาจทำงบแสดงฐานะการเงินเพียง 2 งวด เพราะการทำงบกระแสเงินสดได้ต้องใช้ข้อมูลงบแสดง
ฐานะการเงิน 2 งวด และงบกำไรขาดทุนของ งวดปัจจุบัน
5) ประเด็นสุดท้ายคือ ท่านผู้ทำบัญชีควรฝึกซ้อมและจัดทำประมาณการงบการเงินปีต่อไปโดยปรับปรุงการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีแต่ละเรื่องที่ท่านเลือกว่าเหมาะสม นำเสนอให้ผู้บริหารทราบข้อมูล
ล่วงหน้า (พร้อมยาดม) หากมีข้อติดขัด ผิดเงื่อนไขสัญญาต่าง ๆ จะได้เจรจาและจัดการแก้ไขได้ก่อนปิดงบการเงินปีถัดไป
คณะกรรมการด้านการทำบัญชี สภาวิชาชีพบัญชีฯ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ท่านจะดำเนินการตามหน้าที่ของท่านโดยสะดวกขึ้น
ก่อนจากกันในปีนี้ขออัญเชิญพร จากสิ่งศักดิ์สิทธิ์อำนวยพรให้กิจการงานที่ทำแล้วเป็นประโยชน์แก่ท่านและประเทศชาติจงสัมฤทธิ์ผล
ทุกประการ พบกันใหม่ปีหน้า สวัสดีปีใหม่
29 ธันวาคม 2553
คณะกรรมการด้านการทำบัญชี
|